Warszawa 5.12.2025
Podczas posiedzenia grupy roboczej „Hodowla bydła” Copa-Cogeca, głównym tematem dyskusji były Nowe Techniki Genomowe (New Genomic Techniques – NGTs) w hodowli zwierząt. W obradach uczestniczyła ekspertka Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych Krystyna Plata z Polskiego Związku Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego.
Europa na rozdrożu – NGT jako narzędzie modernizacji hodowli
Copa-Cogeca podkreśliła, że wraz z zapowiedzianą przez Komisję Europejską Strategią dla sektora hodowlanego, europejskie rolnictwo stoi przed kluczowym momentem. Zmiany klimatu, presja na ograniczanie zużycia zasobów oraz rosnące oczekiwania konsumentów dotyczące zdrowia zwierząt i zrównoważonej produkcji wymagają nowoczesnych narzędzi – w tym odpowiedzialnego wykorzystania NGT. Nowe techniki genomowe umożliwiają precyzyjne i szybkie wprowadzanie zmian w genomie, które mogą poprawić odporność bydła na choroby, zwiększyć dobrostan, podnieść efektywność wykorzystania paszy oraz ograniczyć emisję gazów cieplarnianych poprzez poprawę efektywności produkcji. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności – EFSA wielokrotnie potwierdzał, że w przypadku zastosowań niewprowadzających obcego DNA (NGT-1) ryzyko jest porównywalne z tradycyjną hodowlą.
Konieczność jasnych i proporcjonalnych regulacji
Podczas posiedzenia podkreślono, że brak przejrzystych regulacji grozi utratą konkurencyjności europejskich hodowców oraz „ucieczką innowacji” poza UE. Grupa robocza zaapelowała o spójne podejście, wzorowane na rozwiązaniach przyjętych wcześniej w odniesieniu do roślin:
- zróżnicowanie między NGT-1 a NGT-2,
- pewność prawa i jednolite zasady we wszystkich państwach członkowskich,
- brak dodatkowych wymogów etykietowania dla NGT-1, ponieważ są one nieodróżnialne od tradycyjnie wyhodowanych zwierząt,
- uregulowanie kwestii patentowych tak, aby chronić prawa hodowców, zapobiec monopolizacji oraz zagwarantować szeroki i sprawiedliwy dostęp do innowacji.
Jak zaznaczyła Krystyna Plata, polscy producenci bydła patrzą na temat NGT „z pragmatyzmem i odpowiedzialnością”. — „Nie możemy sobie pozwolić, by Europa pozostała w tyle, gdy reszta świata wdraża rozwiązania, które zwiększają odporność zwierząt i poprawiają ich dobrostan. Potrzebujemy jasnych, naukowych zasad, które umożliwią rozwój hodowli, a nie będą ją blokować” — podkreśliła.
Akceptacja społeczna i rola edukacji
Copa-Cogeca zwróciła uwagę na konieczność budowania zaufania społecznego poprzez rzetelne informowanie o korzyściach NGT — zwłaszcza tych dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt. Wskazano, że konsumenci oczekują wiarygodnej wiedzy, a akceptacja rośnie wraz ze zrozumieniem naukowych podstaw nowych technik.
Wyrównanie warunków konkurencji
Obecne ograniczenia regulacyjne powodują, że europejscy hodowcy stopniowo tracą przewagę konkurencyjną wobec producentów z Ameryki Północnej, Ameryki Południowej czy Azji, gdzie nowe techniki genomowe są już powszechnie wdrażane. Aby temu przeciwdziałać, konieczne jest osiągnięcie pełnej harmonizacji przepisów w całej Unii Europejskiej, tak by hodowcy działali w jednolitym i przewidywalnym otoczeniu prawnym. Równie ważne jest stworzenie przejrzystych zasad dotyczących własności intelektualnej, które zagwarantują równy dostęp do innowacji i uniemożliwią nadmierną koncentrację praw w rękach kilku podmiotów. Uzupełnieniem tych działań powinny być inwestycje w badania naukowe, testy terenowe i projekty pilotażowe, pozwalające przenieść innowacje z laboratoriów do praktyki hodowlanej i zapewnić Europie utrzymanie miejsca w globalnej czołówce. — „Jeśli chcemy utrzymać w Polsce i Europie nowoczesną, opłacalną produkcję wołowiny, musimy zapewnić hodowcom dostęp do narzędzi, które już dziś wykorzystują nasi globalni konkurenci. Brak decyzji oznacza nie tylko stagnację, ale realne straty” — dodała Krystyna Plata.
Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych podkreśla, że Polska popiera rozwiązania, które wzmacniają innowacyjność rolnictwa, podnoszą dobrostan zwierząt i zwiększają odporność gospodarstw na wyzwania przyszłości.
