Warszawa 29.04.2026
W dniu 15 kwietnia 2026 r. odbyło się nadzwyczajne posiedzenie grupy roboczej „Mleko i produkty mleczne” Copa–Cogeca, w którym udział wzięła Dorota Grabarczyk z Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka, ekspertka Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych.
Spotkanie zostało zwołane w odpowiedzi na pogarszającą się sytuację rynkową w sektorze mleczarskim w Unii Europejskiej. Jak poinformował przewodniczący grupy, podczas marcowego spotkania w Brukseli z Komisarzem Hansenem przedstawiciele sektora jednoznacznie wskazali na narastające trudności: spadające ceny skupu mleka przy jednoczesnym wzroście kosztów produkcji.
Pomimo rosnącej produkcji mleka w UE oraz utrzymującej się konkurencyjności unijnych produktów na rynkach globalnych, presja kosztowa istotnie ogranicza rentowność gospodarstw. W ocenie Komisarza sytuacja rynkowa wykazuje pierwsze oznaki stabilizacji, jednak producenci nadal odczuwają skutki wcześniejszych wahań.
Dane przedstawione podczas spotkania potwierdzają negatywny trend w Polsce. W lutym 2026 r. cena mleka wyniosła 44,67 euro i była niższa o 1,2% w porównaniu ze styczniem oraz aż o 18,3% względem lutego 2025 r. Jednocześnie utrzymują się wysokie koszty produkcji, w szczególności związane z cenami paliw i nawozów. W odpowiedzi na sytuację rynkową wprowadzono mechanizm maksymalnych cen benzyny i oleju napędowego, wyliczanych codziennie na podstawie cen hurtowych – rozwiązanie to ma obowiązywać do końca kwietnia.
Istotnym elementem dyskusji była rosnąca zmienność cen na rynku mleka. Przedstawiciel niemieckiej organizacji DRV podkreślił, że silne wahania rynkowe stanowią jedno z największych wyzwań dla producentów. Liberalizacja rynków rolnych zwiększyła skalę tych wahań, a ryzyko z nimi związane jest w praktyce przenoszone na najsłabsze ogniwo łańcucha dostaw – rolników. Zmienność cen wpływa zarówno na stronę podażową, jak i popytową, a jej skala często uniemożliwia skuteczne planowanie działalności gospodarczej.
W trakcie spotkania omówiono również możliwe kierunki wsparcia producentów mleka w zarządzaniu ryzykiem cenowym. Wśród rekomendowanych rozwiązań znalazły się m.in. rozwój instrumentów wspieranych przez państwo, poprawa dostępu rolników do rynków terminowych i narzędzi finansowych, rozwój systemów ubezpieczeniowych oraz wprowadzenie mechanizmów dotacyjnych pozwalających zabezpieczać poziom cen i marż.
Praktyczne przykłady zarządzania ryzykiem przedstawił John Koepke, prowadzący gospodarstwo liczące 360 krów mlecznych. Wskazał on, że kluczowe znaczenie ma bieżąca znajomość kosztów produkcji oraz stałe monitorowanie cen podstawowych środków produkcji, takich jak pasze, nawozy czy paliwo. W jego gospodarstwie stosowane są różnorodne narzędzia zabezpieczające, w tym kontrakty terminowe, opcje cenowe, systemy pokrycia marży mleczarskiej oraz programy ubezpieczeniowe chroniące przed ryzykiem rynkowym.
Podkreślono, że poszczególne instrumenty różnią się zakresem ochrony: kontrakty terminowe umożliwiają ustalenie stałej ceny, opcje wyznaczają minimalny poziom ceny, systemy pokrycia marży zapewniają rekompensaty w przypadku spadku rentowności, natomiast programy ubezpieczeniowe pozwalają zabezpieczyć minimalny poziom dochodu. W analizowanym modelu państwo pokrywa 44% składki ubezpieczeniowej, co znacząco zwiększa dostępność tego narzędzia dla producentów. Skala wykorzystania instrumentów zarządzania ryzykiem jest istotna – od 33% do 40% mleka w jednej mleczarni objęte jest ubezpieczeniem, a 10–15% produkcji sprzedawane jest w oparciu o kontrakty terminowe. W przypadku systemów ochrony marż płatności realizowane są ze środków publicznych, a ich wysokość uzależniona jest od relacji krajowych cen mleka i pasz.
Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych podkreśla, że w obecnych warunkach rynkowych konieczne jest systemowe podejście do zarządzania ryzykiem w sektorze mleczarskim. Stabilizacja dochodów producentów powinna stać się jednym z priorytetów polityki rolnej, a dostęp do efektywnych narzędzi finansowych i ubezpieczeniowych – warunkiem utrzymania konkurencyjności unijnego i krajowego mleczarstwa.