Warszawa 28.09.2026
Rozwój europejskiej produkcji zwierzęcej powinien przekładać się na wzrost dochodów gospodarstw, które inwestują w jakość, dobrostan zwierząt i ograniczanie wpływu produkcji na środowisko. Takie przesłanie przedstawił Jerzy Wierzbicki, ekspert Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych i prezes Polskiego Zrzeszenia Producentów Bydła Mięsnego, podczas siódmego unijnego forum roboczego ds. hodowli zwierząt w Komisji Europejskiej, które odbyło się 16 września 2026 r. w Brukseli.
W wystąpieniu zatytułowanym „Nasza droga do doskonałości: historia polskich producentów wołowiny” („Our journey to excellence: the Polish beef farmers’ story”) ekspert FBZPR zaprezentował doświadczenia polskiego sektora w budowaniu systemu jakości QMP, współpracy producentów z przetwórcami oraz rozwijaniu wspólnej marki „Polska Wołowina”. Prezentacja była częścią sesji poświęconej zwiększaniu wartości europejskiej produkcji zwierzęcej i jej atutów jakościowych. „Wyższa jakość, lepszy dobrostan zwierząt i ograniczanie wpływu produkcji na środowisko wymagają od rolników konkretnych inwestycji. Dlatego większa część wartości, którą wspólnie tworzymy w sektorze wołowiny, musi trafiać do gospodarstw. Bez tego trudno oczekiwać, że producenci będą stale podnosić standardy” – podkreśla Jerzy Wierzbicki.
Dwie dekady budowania jakości
Punktem wyjścia do działań polskich producentów była różnica cen. Jak wskazano w prezentacji, w 2005 r., rok po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, średnia unijna cena ćwierćtusz wołowych klasy R3 była o 40 proc. wyższa niż w Polsce. Poszukiwanie sposobu na poprawę pozycji rolników doprowadziło do stworzenia systemu Quality Meat Program, dostosowanego do warunków krajowej produkcji.
System QMP uzyskał uznanie Ministerstwa Rolnictwa w 2008 r. Równolegle rozwijano badania nad wpływem genetyki, żywienia i sposobu utrzymania zwierząt na jakość kulinarną wołowiny. Obecnie, według danych przedstawionych podczas spotkania, w QMP uczestniczy około 2 tys. gospodarstw. Polska baza badań konsumenckich dotyczących jakości kulinarnej wołowiny obejmuje ponad 13 tys. konsumentów. Jerzy Wierzbicki zwrócił uwagę, że rozwiązania służące poprawie jakości muszą uwzględniać specyfikę polskiego rolnictwa. Produkcja bydła opiera się w dużej mierze na małych i średnich gospodarstwach rodzinnych oraz zwierzętach pochodzących ze stad mlecznych.
Wsparcie publiczne pomogło przełamać barierę rozwoju
Jednym z najważniejszych wątków wystąpienia było powiązanie instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej z rozwojem rynku. Przez wiele lat niewielka liczba gospodarstw uczestniczących w QMP ograniczała zainteresowanie przetwórców. Jednocześnie brak premii cenowej zniechęcał kolejnych rolników do certyfikacji. Przełomem stało się powiązanie w 2024 r. ekoschematu dotyczącego dobrostanu zwierząt z systemem QMP. Wsparcie zwiększyło zainteresowanie producentów i pozwoliło rozbudować bazę certyfikowanych dostawców. To z kolei stworzyło warunki do szerszego zaangażowania przemysłu. „Polskie doświadczenia pokazują, że dobrze ukierunkowane wsparcie publiczne może uruchomić zmiany rynkowe. Powiązanie ekoschematu dobrostanowego z QMP zwiększyło zainteresowanie rolników certyfikacją, a większa baza dostawców zachęciła przetwórców do współpracy. Kolejnym krokiem powinno być przełożenie tej jakości na premię w cenie otrzymywanej przez producenta” – wskazuje ekspert FBZPR.
28 kwietnia 2026 r. osiem przedsiębiorstw, obejmujących 12 zakładów i odpowiadających łącznie za około 70 proc. polskiego eksportu wołowiny, podpisało porozumienie dotyczące rozwoju wspólnej marki „Polska Wołowina”. Inicjatywa łączy certyfikowane standardy produkcji zrównoważonej z pracami nad zapewnianiem powtarzalnej jakości kulinarnej i wspólną komunikacją rynkową.
Rolnik powinien otrzymywać wynagrodzenie za rzeczywistą jakość
Ekspert FBZPR podkreślił znaczenie systemu rozliczeń, który pozwoli producentom korzystać z wartości tworzonej dzięki ich pracy. Klasyfikacja EUROP opisuje umięśnienie i otłuszczenie tuszy, lecz nie ocenia bezpośrednio jakości kulinarnej mięsa. W rezultacie zwierzęta o różnym potencjale kruchości, marmurkowatości i satysfakcji konsumenta mogą uzyskiwać podobną cenę. Przedstawiona koncepcja zakłada rozwój informacji zwrotnej dla gospodarstw o jakości uzyskiwanej wołowiny oraz premii odzwierciedlającej jej dodatkową wartość. Rozwiązanie pozostaje w trakcie opracowywania. W prezentacji wyraźnie rozdzielono certyfikację praktyk produkcyjnych w QMP od odrębnego narzędzia oceny jakości kulinarnej.
Postulaty wobec unijnej polityki
W wystąpieniu wskazano potrzebę oparcia przyszłych unijnych rozwiązań na istniejących, niezależnie audytowanych systemach jakości. Szczególne znaczenie ma współfinansowanie certyfikacji małych gospodarstw oraz wykorzystywanie już gromadzonych danych, aby ograniczać powielanie dokumentacji i kontroli. Jerzy Wierzbicki postulował również wspieranie oceny jakości kulinarnej, przejrzystych zasad wynagradzania producentów oraz szerszego wykorzystania ekoschematów do rozwoju zrównoważonej produkcji. Zwrócił uwagę na koszty administracyjne i konkurencję ze strony importu wytwarzanego według wymagań, które nie są równoważne z wymaganiami obowiązującymi unijnych rolników. Głównym przesłaniem prezentacji był warunek, od którego zależy trwałość tych działań: większa część wartości wypracowanej w łańcuchu produkcji wołowiny musi trafiać do gospodarstw. To właśnie perspektywa poprawy dochodów pozwala rolnikom podejmować kolejne inwestycje w jakość, zdrowie zwierząt i standardy produkcji.
