Opakowania, dostęp do wody i ubezpieczenia. Producenci owoców i warzyw o wyzwaniach dla sektora

Warszawa 29.10.2026

Ograniczenia dotyczące plastikowych opakowań, ryzyko rozbieżnych przepisów na unijnym rynku oraz skuteczniejsza ochrona gospodarstw przed stratami były głównymi tematami posiedzenia grupy roboczej Copa-Cogeca „Owoce i warzywa”, które odbyło się 19 października 2026 r. W spotkaniu uczestniczyli eksperci Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych: Witold Boguta, prezes Krajowego Związku Grup Producentów Owoców i Warzyw oraz Dominik Woźniak.

Opakowania muszą chronić również produkt

Istotną część obrad poświęcono wdrażaniu unijnego rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, czyli PPWR. Dla producentów owoców i warzyw szczególne znaczenie mają ograniczenia przewidziane w załączniku V, dotyczące stosowania jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych do świeżych owoców i warzyw w ilościach poniżej 1,5 kg. Zgodnie z harmonogramem przedstawionym podczas spotkania ograniczenia te mają być stosowane od stycznia 2030 r.

Kluczową kwestią pozostaje określenie wyjątków dla produktów, w przypadku których opakowanie jest niezbędne do zapewnienia odpowiedniej ochrony. W dyskusji zwracano uwagę na bezpieczeństwo żywności, trwałość produktów oraz ryzyko zwiększenia ich strat. Ocena możliwości zastąpienia dotychczasowych opakowań powinna uwzględniać rzeczywiste warunki przechowywania i sprzedaży poszczególnych owoców i warzyw. Polski sektor owoców i warzyw sprzeciwia się zakazowi stosowania plastikowych opakowań do owoców i warzyw oraz wskazuje na znaczenie dalszych prac nad wyjątkami. Z perspektywy producentów istotne jest, aby ograniczanie odpadów opakowaniowych uwzględniało funkcję, jaką opakowania pełnią w ochronie żywności.

Według informacji przedstawionych podczas posiedzenia wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące wyjątków mają zostać opublikowane do lutego 2027 r. Znaczenie dla tych prac będzie miała ocena naukowa Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności. W dniu spotkania projekt opinii przeszedł prace na poziomie grupy roboczej EFSA, ale oczekiwał jeszcze na formalne przyjęcie przez właściwy panel naukowy.

Jeden rynek, ryzyko różnych zasad

Wątpliwości branży dotyczą również spójności stosowania nowych regulacji. Poszczególne państwa członkowskie mają już własne rozwiązania dotyczące opakowań i mogą dążyć do ich utrzymania. Podkreślono, że stwarza to zagrożenie różnorodnością przepisów na jednolitym rynku. Dla producentów i organizacji prowadzących sprzedaż do wielu krajów oznaczałoby to konieczność dostosowywania opakowań do odmiennych wymagań. Mogłoby również zwiększyć koszty i utrudnić planowanie inwestycji.

Przedstawione podczas posiedzenia wyniki konsultacji Copa-Cogeca wskazują na szerokie poparcie dla wyjątków dotyczących określonych owoców i warzyw. Nie ma jednak pełnej zgodności co do opracowania wspólnej listy takich wyłączeń. Dalsza koordynacja stanowisk oraz uzyskanie odpowiednio wcześnie jasnych wytycznych pozostają zatem ważnymi zadaniami dla sektora.

Ubezpieczenia powinny być dostępne i skuteczne

Drugim głównym obszarem dyskusji było zarządzanie ryzykiem w rolnictwie. Susze, przymrozki, grad i nadmierne opady wpływają na wielkość i jakość zbiorów, a powtarzające się straty osłabiają możliwości finansowe gospodarstw. Podczas spotkania podkreślano potrzebę łączenia działań zapobiegawczych z ubezpieczeniami oraz pomocą w sytuacjach nadzwyczajnych. W przedstawionej prezentacji wskazano, że rozwój ochrony ubezpieczeniowej ograniczają m.in. wysokie składki, skomplikowane zasady wsparcia oraz długi czas oczekiwania na wypłaty. Samo dofinansowanie ubezpieczeń nie rozwiązuje więc wszystkich problemów związanych z ich dostępnością i skutecznością.

Omówiono również kierunki zmian w ramach Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 r. Wśród przedstawionych propozycji znalazły się rozwiązania pozwalające lepiej uwzględniać specyfikę upraw trwałych przy obliczaniu strat, w tym możliwość zastosowania nawet ośmioletniego okresu referencyjnego. Dyskutowano także o roli funduszy wzajemnych oraz łączeniu różnych form ochrony dochodów gospodarstw.

Ważne pozostaje rozróżnienie między ryzykiem, które można ograniczać w gospodarstwie lub objąć ubezpieczeniem, a skutkami katastrof przekraczających możliwości producentów i rynku ubezpieczeniowego. W prezentacji przywołano stanowisko Copa-Cogeca, zgodnie z którym pomoc w przypadku poważnych klęsk nie powinna być uzależniana od dodatkowych warunków, które utrudniałyby udzielenie wsparcia poszkodowanym.

Zatrzymywanie wody jako element ochrony produkcji

W dyskusji o odporności gospodarstw istotne miejsce zajęła woda. Zwracano uwagę na potrzebę jej zatrzymywania, poprawy dostępności dla rolnictwa oraz inwestycji ograniczających skutki niedoborów. Retencja i odpowiednio zaplanowane nawadnianie stanowią element zapobiegania stratom, uzupełniający instrumenty ubezpieczeniowe. Zdaniem Witolda Boguty, tematy podejmowane na forum Copa-Cogeca są zbieżne z pracami krajowej grupy przygotowującej rozwiązania dla polityki rolnej od 2028 r. Dotyczy to zarówno ubezpieczeń i zarządzania ryzykiem, jak i działań zwiększających odporność gospodarstw na niekorzystne warunki pogodowe.

Trwają prace nad uproszczeniami

Podczas posiedzenia poruszono również temat pakietu Omnibus i dalszych prac nad uproszczeniem unijnych przepisów dotyczących bezpieczeństwo żywności i pasz, czyli wniosku Komisji dotyczącego zmiany rozporządzenia (WE) nr 1107/2009, rozporządzenia (WE) nr 396/2005 oraz dyrektywy (WE) 128/2009. Zmiany dotyczą m.in. zasad rejestracji i stosowania środków ochrony roślin. W założeniu Komisji ma to pozwolić na wdrożenie szybszych, prostszych i bardziej przejrzystych procedur przy zachowaniu wysokich standardów bezpieczeństwa. Dla sektora owoców i warzyw ważne jest, aby zmiany usuwały bariery utrudniające działalność producentów. Uproszczenie przepisów nie może natomiast oznaczać mniejszego dostępu producentów do narzędzi ochrony roślin.

Rozmowy nad ostatecznym kształtem rozwiązań pozostają w toku. Po wypracowaniu tekstu kompromisowego Rady pod prezydencja irlandzką, planuje się do końca bieżącego roku głosowanie w Komisji oraz na plenarnym posiedzeniu Parlamentu Europejskiego. W pierwszej połowie 2027 roku planowane są tzw. trylogii, podczas których powinno zostać wypracowane wspólne stanowisko Komisji, Rada i Parlamentu dotyczące zmian przepisów pakietu: Bezpieczeństwo żywności i pasz Omnibus.

ARCHIWUM