Podczas ostatniego posiedzenia grupy roboczej „Dobrostan Zwierząt” Copa-Cogeca omówiono kluczowe wyzwania stojące przed europejską produkcją zwierzęcą. W spotkaniu wziął udział ekspert Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych, Adam Drosio, który wskazał na rosnące napięcia pomiędzy wymaganiami regulacyjnymi, realiami epizootycznymi oraz presją kosztową w sektorze.
Jednym z głównych tematów była aktualna sytuacja epizootyczna, w tym przypadki afrykańskiego pomoru świń (ASF). Jak relacjonował ekspert FBZPR, szczególną uwagę zwrócono na sytuację w Hiszpanii, gdzie od początku roku odnotowano liczne ogniska choroby. Wskazano, że zidentyfikowany wariant wirusa może różnić się od dotychczas występujących w regionie, co dodatkowo komplikuje działania zaradcze. Istotnym problemem pozostaje brak możliwości skutecznego ograniczenia populacji dzików w niektórych obszarach chronionych, w tym w rejonie Barcelony. Ograniczenia środowiskowe uniemożliwiają prowadzenie odstrzałów, co sprzyja utrzymywaniu się wirusa w środowisku naturalnym i utrudnia jego zwalczanie.
Regionalizacja i handel – sukcesy i bariery
Podczas posiedzenia wskazano również na pozytywne przykłady skutecznego zarządzania ryzykiem epizootycznym. W szczególności podkreślono znaczenie regionalizacji w handlu międzynarodowym, m.in. w relacjach z Chinami, która pozwala krajom dotkniętym chorobami utrzymać eksport z obszarów wolnych od zakażeń. Jednocześnie zwrócono uwagę na ograniczenia związane ze stosowaniem szczepień. Przykład Austrii pokazuje, że choć wdrożenie programów szczepień może poprawiać sytuację zdrowotną stad, to jednocześnie powoduje trudności w dostępie do rynków eksportowych, ponieważ wiele państw trzecich nie akceptuje produktów pochodzących od zwierząt szczepionych.
Bioasekuracja pod znakiem zapytania
Jednym z najważniejszych wątków dyskusji była skuteczność bioasekuracji. Pomimo znaczących inwestycji w zabezpieczenia gospodarstw, takich jak ogrodzenia czy systemy kontroli dostępu, choroby nadal się rozprzestrzeniają. Jak podkreślano, obecne podejście nie gwarantuje pełnej skuteczności, a koszty wdrażania kolejnych środków ochronnych rosną. W związku z tym pojawiły się pytania o efektywność ponoszonych nakładów oraz o to, kto powinien je finansować. Wskazano również na potrzebę lepszej komunikacji i zaangażowania społeczeństwa w ograniczanie rozprzestrzeniania się chorób, w tym poprzez eliminację czynników sprzyjających transmisji wirusów.
Zwrócono także uwagę na niespójność działań – podczas gdy w ogniskach chorób w gospodarstwach prowadzi się likwidację stad, w środowisku naturalnym działania są ograniczone, co podważa skuteczność całego systemu.
Konkurencyjność i nowe narzędzia
Przedstawiciel Komisji Europejskiej podkreślił, że utrzymanie konkurencyjności unijnej produkcji zwierzęcej wymaga wdrożenia mierzalnych wskaźników dobrostanu zwierząt. Mają one pełnić nie tylko funkcję informacyjną, ale także stanowić narzędzie konkurencyjności na rynku globalnym oraz obowiązywać również w odniesieniu do produktów importowanych do UE.
Jednocześnie wskazano na potrzebę rozwoju narzędzi cyfrowych wspierających monitorowanie zdrowia i dobrostanu zwierząt. Rozwiązania te mogą usprawnić zarządzanie gospodarstwami i ograniczyć koszty produkcji. Państwa członkowskie podkreśliły jednak, że ich wdrażanie powinno odbywać się w formie zachęt, a nie obowiązków, z uwagi na zróżnicowany poziom cyfryzacji oraz strukturę wiekową rolników.
Rosnące koszty i potrzeba stabilności prawa
W trakcie dyskusji wielokrotnie podnoszono problem rosnących kosztów produkcji, które nie są rekompensowane przez rynek. Rolnicy inwestują w dobrostan i bioasekurację, jednak nie przekłada się to na wyższe dochody, co prowadzi do narastającej presji ekonomicznej. Ekspert FBZPR wskazał również na kluczowe znaczenie stabilności regulacyjnej. Uczestnicy spotkania zgodzili się, że nowe przepisy powinny zapewniać przewidywalność prowadzenia działalności w horyzoncie co najmniej 20–25 lat. Częste zmiany legislacyjne ograniczają skłonność do inwestycji i podważają bezpieczeństwo produkcji.
Transport zwierząt i dalsze prace legislacyjne
Na posiedzeniu poruszono także kwestie związane z transportem zwierząt. Obecnie trwają prace nad nowymi regulacjami, przy czym propozycje Rada Unii Europejskiej różnią się od stanowiska Komisji Europejskiej. W najbliższym czasie przewidziana jest dalsza analiza i uzgodnienia międzyinstytucjonalne, a tempo prac może przyspieszyć w związku z kolejną prezydencją w
Radzie UE.
Wnioski
Dyskusja w ramach grupy roboczej „Zdrowie i Dobrostan Zwierząt” Copa-Cogeca pokazuje, że europejski sektor produkcji zwierzęcej stoi przed złożonymi wyzwaniami, wymagającymi skoordynowanego podejścia na poziomie unijnym i krajowym. FBZPR podkreśla konieczność równoważenia celów zdrowotnych, środowiskowych i ekonomicznych, przy jednoczesnym zapewnieniu realnej konkurencyjności producentów na rynku globalnym.
